Üst solunum yolu enfeksiyonu, kedilerde en sık görülen bulaşıcı hastalıklardan biridir. Genellikle birden fazla virüsün birlikte etkili olduğu bir tablo hâlinde görülür. Çok kedili evlerde, barınaklarda ve yavru kedilerde daha yaygın ve daha şiddetli seyretme eğilimindedir. Hastalık, kedinin yaşam kalitesini doğrudan etkilediği için doğru yönetim önemlidir.
En Sık Görülen Nedenler
Kedilerde üst solunum yolu enfeksiyonunun başlıca etkenleri kedilerde herpesvirus ve kedilerde calicivirusdur. Bu iki virüs, genellikle bir arada bulunur ve birbirinin şiddetini artırabilir. Herpesvirus daha çok göz enfeksiyonu, göz kapağında yapışıklık ve kabuklanma ile kendini gösterirken, calicivirus ağız ülserleri ve solunum yolu belirtilerine yol açar. Bunların yanı sıra bakteriyel enfeksiyonlar, mycoplasma gibi bakteriler ve nadiren akciğere yayılan pnömoniler de tabloya eşlik edebilir.
Belirtiler
- Burun akıntısı; başlangıçta sulu, sonra koyulaşan veya sarıya dönen bir akıntı
- Hapşırık ve öksürük; kedilerin burun arkasından öksürdüğü farklı bir ses duyulur
- Gözde sulanma, kızarıklık, çapkuluk ve göz kapağında yapışma
- Ağızda ve dilde küçük ülserler, tükürük salgısında artış
- Halsizlik, iştahsızlık ve kilo kaybı
- Solunumun hızlanması veya solunum güçlüğü
Bu tablo bir kedi üzerinde birkaç hafta sürebilir; yavru kedilerde ve bağışıklığı zayıf kedilerde akciğere yayılma riski daha yüksektir. Yavru kedilerde enfeksiyon, büyüme üzerinde kalıcı etki bırakabilir; bu nedenle koruyucu aşılama programına erken başlanması önerilir.
Bulaşma Yolları
Enfeksiyon, tükürük, burun ve göz akıntıları ile bulaşır. Bulaşma; hasta kediyle doğrudan temas, ortak yemek ve su kapları, el ve kıyafet aracılığıyla, tükürük sıçraması yoluyla gerçekleşebilir. Kedi, yüzünü yaladıktan sonra bir yüzeye dokunmak veya o yüzeye bakan başka bir kedi tarafından yalanması da bulaşmaya neden olur. Birden fazla kedi yaşayan evlerde, bulaşma zincirini kırmak için ayrı kaplar ve ayrı temizlik malzemeleri kullanılmalıdır.
Destekleyici Bakım
Enfeksiyon tedavisi, tamamen viral bir tablo olduğu için esas olarak destekleyici bakımdır. Burun akıntısının temizlenmesi, solunumun rahatlaması ve beslenmenin sürdürülmesi önceliklidir. Burun akıntısı, göz bölgesindeki kabuklanmayla birlikte yumuşak bir nemli bezle sık sık nazikçe temizlenmelidir. Kalınlaşan akıntı, özellikle yavru ve yaşlı kedilerde hava yollarını tıkayabilir; bu nedenle düzenli temizlik önemlidir. Sulu yemek, nemli mama ve yeterli sıvı tüketiminin sağlanması, iyileşmeyi destekler.
Aşı ve Korunma
Üst solunum yolu enfeksiyonlarına karşı aşı mevcuttur ve aşı, hastalık şiddetini belirgin biçimde azaltır; ancak tam bir bariyer oluşturmaz. Aşılama, yavru kedilerde sekiz ile on altı haftalık yaş arasında birden fazla doz, yetişkinlerde ise periyodik hatırlatıcı dozlar hâlinde uygulanır. Yeni edinilen her kedinin aşı durumu kontrol edilmeli ve gerekirse takip programına alınmalıdır. Stresten kaçınma, dengeli beslenme ve yeterli dinlenme, bağışıklık sistemini destekleyen en etkili önlemlerdir. Yeni bir kedi eve alındığında, koruyucu aşılar tamamlanana kadar ayrı bir odada tutulması, hem yeni kediyi hem mevcut kedileri korur.